Mùa đông- Haiku cổ điển Nhật Bản

Hà Nội…Mùa vãn thu đã buông những lá bàng vàng,vẫy tay tạm biệt trước khi đỏ rực những dinh bàng Yên Thái cổ xưa ;nao nức chờ mùa lá Phong đầu tiên sưởi ấm trời Thăng Long đang chuyển màu áo đỏ .Và heo may đã về trên những sắc màu áo ấm đầu mùa của các thiếu nữ phong phanh.Mùa đông sắp sang

Theo chương trình đề ra trong 2 năm kế tiếp- từ năm 2018,Trang Website haikuviet.com Haikư- Hà Nội đã chuyên giới thiệu có hệ thống những thi phẩm tiêu biểu của 4 Đại thụ Haikư và Haikư cổ điển Nhật Bản qua 4 mùa XUÂN- HẠ- THU- ĐÔNG.Năm nay-2018 chúng tôi đã hoàn thành đăng phần sáng tác của Matsuo BASHO (1644-1694),BUSON(1716-1784) và Haikư cổ điển Nhật Bản.Năm sau,xin hẹn gặp lại thưởng thức tác phẩm chọn lọc của 2 Đại thụ ISSA và SHIKI.

Mùa đông xứ mình không có tuyết;mời các bạn mang áo ngự hàn cùng thưởng thức phong cảnh mùa đông xứ người qua các tác phẩm kinh điển mang dấu ấn thời gian.

Để có một nhìn nhận nhất quán và toàn bộ,xin mời tham khảo loạt bài này trên Website haikuviet.com từ đầu năm 2018.

Trân trọng,

Ban biên tập

MÙA ĐÔNG

alt

Bài 1-

Trên núi, trên truông

không gì động đậy-

Sáng nay tuyết dày

Chyo-ni


Bài 2-

Chẳng còn trời đất-

Chỉ tuyết mà thôi !

rơi,rơi …vô hồi

Hashin


Bài 3-

Đẹp chưa !con quạ

thường ngày ghét thế-

Sáng này tuyết rơi

Basho


Bài 4-

Đến cả chú ngựa

cũng trông ra vẻ-

Tuyết về sáng nay

Basho


Bài 5-

Gà vịt ngủ yên

tuyết rơi

rất dày

Kien


Bài 6-

Dưới chiếc ô cũ

con dơi

ở nhờ

Buson


Bài 7-

Kìa!Chó mà lễ độ ,

lối mòn né chỗ

cho khách qua đường

Issa


Bài 8-

Con chim đang hót

đột ngột bỗng dừng -

Hoàng hôn tuyết rơi

Aro


Bài 9-

Xin trú tạm không cho !

dãy nhà đèn sáng-

Mưa tuyết phủ đầy

Buson


Bài 10-

Trên quãng đường chiều

khi tôi dừng lại

tuyết rơi nặng nhiều

Shiki


Bài 11-

Ánh sáng lâu đài

nhạt nhòa

trong đêm tuyết phủ

Shiki


Bài 12-

Đợt tuyết vừa rồi

phải chăng khác tuyết

năm này đang rơi?

Basho


Bài 13-

Khi tôi nghĩ trên mũ

chính tuyết của mình-

Thấy hình như nhẹ

Kikaku


Bài 14-

Một,

chỉ một chiếc ô đi qua

Chiều hôm tuyết rơi

Yaha


Bài 15-

Nhai nhai rau ráu

con ngựa ăn cỏ

một chiều tuyết rơi

Hyukoku


Bài 16-

Quả cầu tuyết đắp

cuối cùng

cũng to

Oemaru


Bài 17-

Lỗ nhỏ mình tè

rỗ trên mặt tuyết

ngay trước cửa nhà

Issa


Bài 18-

Có đây!Có đây! “

Ai vẫn đập cửa

bởi tuyết phủ dày, không sao nghe tiếng

Kyorai


Bài 19-

Đứng ngắm tuyết rơi

biến dần từng người một -

Mưa tuyết phủ dày

Katsuri


Bài 20-

Cầu cho ta chết

trên truông tuyết này-

Để thành “Phật Tuyết”

Chosui


Bài 21-

Sau mùa hoa cúc,

ngoài củ cải dài

còn gì nữa đâu

Basho


Bài 22-

Cỏ cây ngoài vườn đổ

đâu vẫn nằm đó,

y nguyên

Ryokan


Bài 23-

Gió Tây thổi dồn

lá vàng vun đống

tụ về hướng Đông

Buson


Bài 24-

Gió từ phương Bắc

lá vàng rơi rụng

dồn về phía Nam

Buson


Bài 25-

Vắng lặng,

một chiếc lá rụng

Kìa! một chiếc nữa rồi!

Issa


Bài 26-

Lặng yên -

con chim non đi trên lớp lá rụng

nghe rõ từng tiếng chân

Ryushi


Bài 27-

Mèo con

bỗng rạp mình xuống đất-

Chiếc lá rụng bay bay

Issa


Bài 28-

Lá vàng

ngâm đáy nước

đọng trên đá lô nhô

Joso


Bài 29-

Gió thổi

dồn bao nhiêu là lá -

Đủ cho ta sưởi rồi

Ryokan


Bài 30-

Cỏ thảo nguyên đổ rạp

mắt có thể rõi nhìn

khí lạnh đang tăng nhanh

Issa


Bài 31-

Khu rừng mùa đông

mỗi khi rìu chặt

hương cây tỏa lừng

Buson


Bài 32-

Xơ xác mùa đông

đi qua xóm nhỏ

chó sủa ấm lòng

Shiki


Bài 33

- Xa xa ,đây đó

rải rác đồng rau

trên truông cằn khô

Shiki


Bài 34-

Chỉ còn trụ lại

chiếc cổng ngôi đền

trên truông mùa đông

Shiki


Bài 35-

Con chim lẻ loi

kết bạn với mình

trên truông khô lạnh

Senna


Bài 36-

Con chim vụt bay,

ngựa già giật thột

trên truông đông cằn

Shiki


Bài 37-

Một đốm đèn

đi vào nhà

trên truông khô khát

Shiki


Bài 38-

Đuôi con ngựa

vướng bụi gai

trên truông khô hạn

Buson


Bài 39-

Bác nhổ củ cải

cầm một củ dài

chỉ đường cho tôi

Issa


Bài 40-

Mùa đông quạnh hiu

không gian tẻ nhạt

Tiếng gió

Basho


Bài 41-

Trận cuồng phong mùa đông

lọt thỏm vào rặng trúc

thế rồi tan ,êm luôn

Basho


Bài 42

Cơn bão mùa đông

cuối cùng cũng tắt

trong tiếng biển thầm thì

Gonsui


Bài 43-

Trận cuồng phong

không muốn mưa buốt mùa đông

chạm vào mặt đất

Kyorai


Bài 44-

Tiếng ai quát ngựa

ngay giữa bão dông

trên truông mùa đông

Kyokusui


Bài 45-

Rửa nồi

sóng loang mặt nước

hải âu lẻ loi

Buson


Bài 46-

Sân đền

kim thông rơi rụng-

Vắng thần sáng nay*

Boncho

*Theo Thần đạo Nhật Bản cứ tháng 10 Âm lịch,chư thần các chùa lại đi phó hội hàng năm tại đền Izumo suốt tháng.Do đó các chùa đều vắng khách thập phương trong thời gian này.


Bài 47-

Chư thần* đi họp vắng -

Lá rụng đầy chùa

chẳng thấy bóng ai

Basho


Bài 48

-Gió đông thổi

mắt mèo

nhấp nháy

Yaso


Bài 49-

Kìa trông bận bịu

những chiếc buồm căng –

Trời mưa trên biển

Kyorai


Bài 50-

Mưa đã đủ rồi,

Rạ rơm trên ruộng

chuyển thành màu đen

Basho


Bài 51-

Mưa đông

trên chuồng

tiếng gà gáy ran

Basho


Bài 52-

Mưa phùn mùa đông

ngấm vào

rễ cây long não

Buson


Bài 53-

Lá rụng tơi bời,

chồng nhau lớp lớp

-Mưa rơi trên mưa

Gyodai


Bài 54-

Cô tịch mùa đông

chiều nay nghe mưa

dăng mờ trên núi

Issa


Bài 55-

Chiều hôm,

người xưa cũng như tôi vậy

–Mưa buốt rơi hoài

Buson


Bài 56-

Mưa lạnh trời khuya -

Ai còn thức đó

le lói ánh đèn

Ryota


Bài 57-

Giông tố nổi lên

mặt ai

mưa xối

Basho


Bài 58-

Trận mưa đá nhỏ

sâu thẳm không cùng

như niềm cô quạnh

Joso


Bài 59

-Mưa gõ trống

Tôi hớp những giọt mưa

lăn lăn trên mặt

Raizan


Bài 60-

Từng hồi

gió dữ nổi lên

chuyển sang mưa đá

Shiki


Bài 61-

Ao xưa

một chiếc dép rơm chìm sâu dưới đáy

Mưa đá lại rơi

Buson


Bài 62-

Lang thang

vầng trăng mùa đông

Trên truông một mình

Roseki


Bài 63

-Trong luồng lốc lạnh

vầng trăng cô đơn

trời cao chuyển vần

Meisetsu


Bài 64-

Những viên đá nhỏ

lạo xạo dưới chân

Trăng suông, lạnh buốt

Buson


Bài 65

-Ánh trăng mùa đông

bóng ngôi đền đá

cùng bóng hàng thông

Shiki


Bài 66-

Dưới ánh trăng đông

luồng gió bờ sông

mài mòn vách đá

CHORA


Bài 67-

Mình tôi vượt qua

chiếc cầu rung bần bật

Ánh trăng lạnh lùng

Taigi


Bài 68

-Bóng cây, bóng tôi

đều cùng chuyển động

dưới ánh trăng đông

Shiki


Bài 69-

Nghe bạch trĩ kêu

đêm không sao ngủ

Giá buốt ánh trăng

Kikaku


Bài 70-

Gặp một nhà sư

trên cầu

Trăng mùa đông

Buson


Bài 71-

Lạnh hơn băng tuyết

Vầng trăng đêm đông

soi mái đầu bạc

Joso


Bài 72-

Hoa cúc tàn rồi

tất phơi bờ dậu

hôm nay đẹp trời

Shiki


Bài 73-

Cổng chùa Mii

tiếng chuông đọng lại

giữa trời giá đông

Issa


Bài 74-

Tượng Phật trên truông

ngay đầu sống mũi

treo một giải băng

Issa


Bài 75-

Chiếc ao giữa rừng

đóng băng

rất dày

Shiki


Bài 76-

Trên sông mùa đông

một củ cải đỏ

đang trôi theo dòng

Buson


Bài 77-

Nỗi cô đơn mùa đông

xin có một điều

muốn hỏi phật Thích Ca

Shiki


Bài 78-

Trên sông mùa đông

hoa dâng Đức Phật

trôi xuôi theo dòng

Buson


Bài 79-

Con sông mùa đông

cạn không đủ nước

cho vịt dăm con

Shiki


Bài 80-

-Một con mèo hoang

đang trút gánh nặng

trong vườn mùa đông

Shiki


Bài 81-

Tiếng ai thì thào

đêm khuya đi qua

“Đại hàn!Đại hàn!”

Yaha


Bài 82-

Cưỡi ngựa-

Bóng tôi lạnh băng

đang bò dưới đất

Basho


Bài 83-

Đêm khuya

vô cớ

tôi lỏm nghe chuyện láng giềng

Kikaku


Bài 84-

Ngay xương cốt tôi

cũng cảm nhận được đệm nằm

Đêm lạnh buốt

Buson


Bài 85

Một con chuột

rơi vào chậu nước

Đêm lạnh

Buson


Bài 86-

Tiếng ai cưa gỗ

nửa đêm đông lạnh -

Cưa kêu đói nghèo

Buson


Bài 87-

Ngẩng đầu

tôi nhìn bóng tôi dài ngoẵng

Rét căm căm

Raizan


Bài 88-

Tiếng chuột

cào chiếc đĩa

–Sao đêm lạnh thế!

Buson


Bài 89-

Tỏi tây

rửa sạch trắng tinh

trông mà ớn lạnh

Basho


Bài 90-

Mùa đông

một du nữ trẻ

nạo nhọ nồi xoong

Issa


Bài 91-

Em bé lên mười

ai vừa cho nhà chùa

–Rét ngọt

Shiki


Bài 92-

Ngửng đầu

tôi thấy bóng tôi

in dài ngoẵng

Raizan


Bài 93-

Ôm chặt lồng ấp

vào lòng

nhưng tim tôi đâu còn ở đó

Buson


Bài 94

-Bếp lửa tàn

đêm sâu-

Có người gõ cửa

Kyoroku


Bài 95-

Một sáng mùa đông

than củi đỏ cười

tanh tách reo vui

Shiki


Bài 96-

Như lửa than củi –

Năm tháng lụi dần

cũng đành vậy thôi!

Issa


Bài 97-

Tuyết đầu mùa

dò thủy tiên

lả ngọn

Basho


Bài 98-

Một con chim vút bay

con ngựa già rùng mình

giữa truông khô héo

Shiki


Bài 99-

Và bây giờ nào!

cùng đi ngắm tuyết

mệt phờ mới thôi

Basho


Bài 100-

Năm tháng trôi qua

tôi đã giấu cha

mái đầu chớm bạc

Etsujin


Bài 101-

Khúc dạ ca

tuyết rơi rơi

Giã từ năm cũ

Shara


Bài 102-

Vầng trăng ban mai

bầy chim choi choi

xa xa rẽ đàn

Chora


Bài 103-

Thần linh đi vắng*

lá khô

chất đống

Basho


Bài 104-

Đơn côi mùa đông

tôi ngồi lặng nghe

mưa tuôn trên núi

Issa


Bài 105-

Trong chiều hôm

tăm tối,

cuốn lịch tận cùng

Buson


Bài 106-

Quyển lịch cũ,

tôi rất biết ơn

như là Kinh Phật

Buson


Bài 107-

Như lấy chân đẩy ra,

đi không ngoái lại –

Năm cũ qua

Senkaku./.


***

TỦ SÁCH DỊCH HAIKƯ NHẬT BẢN & HAIKƯ THẾ GIỚI

*** Sưu tầm,dịch thơ và giới thiệu :Đinh Nhật Hạnh ** *

Tham khảo: “HAIKUS”-ANTHOLOGIE - Roger Munier

(Fayard -Paris 1990)

Hà Nội-Ngõ Bằng lăng-Tiết Lập đông -2018

Video Tổng Hợp

Mời Quảng Cáo

Lượng truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay12422
mod_vvisit_counterHôm qua52448
mod_vvisit_counterTất cả639220
Hiện có 1708 khách Trực tuyến